แผนการจัดการเรียนรู้
กลุ่มสาระการเรียนรู้ สุขศึกษาและพลศึกษา รายวิชา พลศึกษา ชั้น ประถมศึกษาปีที่ 4 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 เส้นทางนักวอลเลย์บอลโรงเรียน แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5.1 เรื่อง การสร้างแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น ในเส้นทางนักกีฬา เวลา 60 นาที ครูผู้สอน นายวชิระ ไพยารมณ์ โรงเรียน เทศบาลวัดศรีปิงเมือง
1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
สาระที่ 3 การเคลื่อนไหว การออกกำลังกาย การเล่นเกม กีฬาไทย และกีฬาสากล
มาตรฐาน พ 3.1 เข้าใจ มีทักษะในการเคลื่อนไหว กิจกรรมทางกาย เล่นเกม และกีฬา
ตัวชี้วัด พ 3.1 ป.4/5 มีทักษะพื้นฐานในการเคลื่อนไหวที่นำไปใช้เล่นกีฬาที่ตนเองสนใจได้
มาตรฐาน พ 3.2 รักการออกกำลังกาย การเล่นเกม และการเล่นกีฬา ปฏิบัติเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอ มีวินัย เคารพสิทธิ กฎ กติกา มีน้ำใจนักกีฬา มีจิตวิญญาณในการแข่งขัน และชื่นชมในสุนทรียภาพของการกีฬา
ตัวชี้วัด พ 3.2 ป.4/2 อธิบายประโยชน์และหลักการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ
2. จุดประสงค์การเรียนรู้ (K/A/P)
2.1 ด้านความรู้ (K): นักเรียนสามารถอธิบายความสำคัญของแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นในการเป็นนักกีฬาได้ 2.2 ด้านทัศนคติ (A): นักเรียนเห็นคุณค่าและมีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาตนเองสู่การเป็นนักกีฬา
2.3 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P): นักเรียนสามารถตั้งเป้าหมายเบื้องต้นสำหรับเส้นทางการเป็นนักกีฬาของตนเองได้
3. สาระสำคัญ แรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นเป็นปัจจัยสำคัญที่ผลักดันให้นักกีฬาประสบความสำเร็จ การตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน การมีวินัย และการจัดการตนเอง เป็นรากฐานของการเป็นนักกีฬาที่ดี
4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
4.1 สมรรถนะการจัดการตนเอง (Self Management: SM) (สมรรถนะหลัก)
4.2 ความสามารถในการสื่อสาร
4.3 ความสามารถในการคิด
5. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
5.1 มีวินัย
5.2 ใฝ่เรียนรู้
5.3 มุ่งมั่นในการทำงาน
6. สาระการเรียนรู้
6.1 ความสำคัญของแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น
6.2 ตัวอย่างนักกีฬาวอลเลย์บอลที่เป็นแรงบันดาลใจ
6.3 วิธีการสร้างความมุ่งมั่นและการตั้งเป้าหมาย (การจัดการตนเอง)
7. กิจกรรมการเรียนรู้ (Active Learning ตามแนวคิดการพัฒนาทักษะปฏิบัติของซิมพ์ซัน)
ขั้นนำ (Set Induction) (10 นาที)
ขั้นที่ 1 การรับรู้ (Perception):- ครูเปิดวิดีโอสั้น (Highlight) การแข่งขันวอลเลย์บอลของทีมชาติไทยในแมตช์ที่น่าประทับใจ
- ให้นักเรียนสังเกต (ดู/ฟัง) บรรยากาศ ความรู้สึกของนักกีฬา และความสำเร็จที่เกิดขึ้น
ขั้นที่ 2 การเตรียมความพร้อม (Set):
ขั้นสอน (Presentation & Practice) (40 นาที)
ขั้นที่ 3 การตอบสนองตามแนวทาง (Guided Response): 5. ครูแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน และแจกรูปภาพพร้อมประวัติย่อของนักกีฬาวอลเลย์บอลที่เป็นแรงบันดาลใจ (เช่น ปลื้มจิตร์ ถินขาว, นุศรา ต้อมคำ) ให้กลุ่มละ 1 คน 6. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันศึกษาข้อมูลและอภิปรายในประเด็น “อะไรคือคุณสมบัติสำคัญที่ทำให้นักกีฬาคนนี้ประสบความสำเร็จ” โดยครูคอยให้คำแนะนำ- ขั้นที่ 4 การปฏิบัติจนเกิดความชำนาญเบื้องต้น (Mechanism): 7. แต่ละกลุ่มระดมสมองและสรุป “คุณสมบัติของนักกีฬาที่ดี” ตามความเข้าใจของกลุ่มลงในกระดาษ Flip Chart 8. ตัวแทนกลุ่มออกมานำเสนอผลการอภิปรายหน้าชั้นเรียน 9. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปคุณสมบัติสำคัญบนกระดาน เช่น ความมุ่งมั่น, วินัย, การตั้งเป้าหมาย, การจัดการตนเอง
- ขั้นที่ 5 การปรับใช้ (Adaptation): 10. ครูให้นักเรียนแต่ละคนทำงานเดี่ยว ในหัวข้อ “เป้าหมายของฉันในเส้นทางนักกีฬา” โดยให้นักเรียนเขียนเป้าหมายของตนเองลงในกระดาษ A4 แบ่งเป็น: * เป้าหมายระยะสั้น (ในสัปดาห์นี้): เช่น จะฝึกอันเดอร์วอลเลย์บอลกับกำแพงให้ได้ 50 ครั้งติดต่อกัน * เป้าหมายระยะยาว (ในเทอมนี้): เช่น จะสามารถเสิร์ฟบอลข้ามเน็ตได้ และได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนห้องเรียน 11. ให้นักเรียนวาดรูปตัวเองในชุดนักกีฬาวอลเลย์บอล พร้อมเขียนคติประจำใจเพื่อสร้างแรงบันดาลใจ (เป็นการนำความรู้มาปรับใช้กับตนเอง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการตนเอง-SM)
ขั้นสรุป (Summary) (10 นาที)
- ขั้นที่ 6-7 การริเริ่มสร้างสรรค์ (Origination): 12. ครูขออาสาสมัครนักเรียน 2-3 คน ออกมานำเสนอ “เป้าหมายของฉัน” และบอกวิธีที่จะทำให้สำเร็จหน้าชั้นเรียน 13. ครูและเพื่อนๆ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นเชิงบวกและให้กำลังใจ 14. ครูสรุปโดยเน้นย้ำว่า แรงบันดาลใจคือจุดเริ่มต้น แต่ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยความมุ่งมั่นและการจัดการตนเอง (SM) ที่ดีในการลงมือทำตามเป้าหมายที่วางไว้ และนี่คือก้าวแรกที่สำคัญบนเส้นทางของนักกีฬา
8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 วิดีโอการแข่งขันวอลเลย์บอลทีมชาติไทย 8.2 รูปภาพและประวัติย่อของนักกีฬาวอลเลย์บอล 8.3 กระดาษ Flip Chart และปากกาเคมี 8.4 ใบงาน (กระดาษ A4) สำหรับกิจกรรม "เป้าหมายของฉัน" 8.5 อุปกรณ์เครื่องเขียนและสี
9. การวัดและประเมินผล
| สิ่งที่วัด/ประเมิน | วิธีการวัด | เครื่องมือ | เกณฑ์การประเมิน |
|---|---|---|---|
| 1. ด้านความรู้ (K)<br>- อธิบายความสำคัญของแรงบันดาลใจ | สังเกตการตอบคำถามและอภิปราย | แบบสังเกตพฤติกรรม | ผ่านเกณฑ์ระดับดีขึ้นไป |
| 2. ด้านทักษะ/กระบวนการ (P)<br>- การตั้งเป้าหมายของตนเอง | ตรวจใบงาน “เป้าหมายของฉัน” | แบบประเมินใบงาน | ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 70 |
| 3. ด้านทัศนคติ (A)<br>- ความมุ่งมั่นในการพัฒนาตนเอง | สังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วม | แบบสังเกตพฤติกรรม | ผ่านเกณฑ์ระดับดีขึ้นไป |
| 4. สมรรถนะการจัดการตนเอง (SM)<br>- การวางแผนและตั้งเป้าหมาย | ตรวจใบงาน “เป้าหมายของฉัน” | แบบประเมินสมรรถนะ | ผ่านเกณฑ์ระดับดีขึ้นไป |
ข้อเสนอแนะของผู้บริหารสถานศึกษา .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ลงชื่อ.................................................. (..................................................) ตำแหน่ง..................................................
บันทึกผลหลังการสอน .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ลงชื่อ.................................................. (นายวชิระ ไพยารมณ์) ครูผู้สอน แบบทดสอบวัดผลการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 เรื่อง เส้นทางนักวอลเลย์บอลโรงเรียน คำชี้แจง: ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว
1. (ความจำ - Remembering) จากกิจกรรมในห้องเรียน ข้อใดคือคุณสมบัติที่สำคัญของนักกีฬาที่ประสบความสำเร็จ เช่น พี่ปลื้มจิตร์ ถินขาว? ก. มีรูปร่างสูงใหญ่ ข. มีชื่อเสียงโด่งดัง ค. มีความมุ่งมั่นและมีวินัยในการฝึกซ้อม ง. มีเพื่อนร่วมทีมที่เก่ง
2. (ความเข้าใจ - Understanding) ทำไมคุณครูจึงเปิดวิดีโอการแข่งขันของนักกีฬาวอลเลย์บอลทีมชาติไทยให้นักเรียนดูเป็นกิจกรรมแรก? ก. เพื่อสอนกติกาการเล่นวอลเลย์บอล ข. เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและให้เห็นภาพของความสำเร็จ ค. เพื่อให้นักเรียนจดจำชื่อนักกีฬาทุกคน ง. เพื่อให้นักเรียนเห็นว่าการแข่งขันเป็นเรื่องยาก
3. (การนำไปใช้ - Applying) หากเด็กหญิงฟ้าใสอยากจะเสิร์ฟวอลเลย์บอลข้ามตาข่ายให้ได้ภายในสิ้นเดือนนี้ ข้อใดคือ “เป้าหมายระยะสั้น” ที่ดีที่สุดสำหรับเธอในสัปดาห์นี้? ก. บอกคุณครูว่าจะตั้งใจเรียน ข. ฝึกโยนบอลและตบลูกบอลกระทบกำแพงทุกวัน ค. ดูคลิปการเสิร์ฟของนักกีฬาทีมชาติ ง. ฝันว่าตัวเองได้ลงแข่งขันจริง
4. (การวิเคราะห์ - Analyzing) พฤติกรรมในข้อใดแสดงถึง “ความมุ่งมั่น” ของนักกีฬาได้ชัดเจนที่สุด? ก. สมชายดูการแข่งขันวอลเลย์บอลทุกนัด ข. มานีอยากเก่งเหมือนนักกีฬาทีมชาติ ค. ปิติเล่าให้เพื่อนฟังว่าเขาอยากเป็นนักกีฬา ง. วีณาพยายามฝึกซ้อมลูกอันเดอร์ทุกวันหลังเลิกเรียน แม้จะยังทำได้ไม่ดี
5. (การประเมิน - Evaluating) หลังจากที่นักเรียนได้รับแรงบันดาลใจและอยากเป็นนักกีฬาแล้ว สิ่งสำคัญที่สุดที่ควรทำเป็นลำดับแรกคืออะไร? ก. รอให้มีคนมาชวนเข้าทีม ข. ไปซื้ออุปกรณ์กีฬาราคาแพง ค. ตั้งเป้าหมายการฝึกซ้อมที่ชัดเจนสำหรับตนเอง ง. เล่าความฝันให้เพื่อนๆ ฟัง
เฉลยแบบทดสอบ
- ค. มีความมุ่งมั่นและมีวินัยในการฝึกซ้อม
- ข. เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและให้เห็นภาพของความสำเร็จ
- ข. ฝึกโยนบอลและตบลูกบอลกระทบกำแพงทุกวัน
- ง. วีณาพยายามฝึกซ้อมลูกอันเดอร์ทุกวันหลังเลิกเรียน แม้จะยังทำได้ไม่ดี
- ค. ตั้งเป้าหมายการฝึกซ้อมที่ชัดเจนสำหรับตนเอง โครงสร้างสไลด์นำเสนอ เรื่อง: การสร้างแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น ในเส้นทางนักกีฬา จำนวน: 19 สไลด์
สไลด์ที่ 1: หน้าปก
- หัวข้อ: แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5.1: การสร้างแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น ในเส้นทางนักกีฬา
- หัวข้อรอง: หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 เส้นทางนักวอลเลย์บอลโรงเรียน
- ข้อมูล:
- กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา รายวิชาพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
- นายวชิระ ไพยารมณ์ ครูผู้สอน
- โรงเรียนเทศบาลวัดศรีปิงเมือง
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพกราฟิกสวยงามของนักกีฬาวอลเลย์บอลกำลังกระโดดตบลูกบอลอย่างทรงพลัง
สไลด์ที่ 2: มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
- หัวข้อ: มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
- เนื้อหา:
- สาระที่ 3: การเคลื่อนไหว การออกกำลังกาย การเล่นเกม กีฬาไทย และกีฬาสากล
- มาตรฐาน พ 3.1: เข้าใจ มีทักษะในการเคลื่อนไหว กิจกรรมทางกาย เล่นเกม และกีฬา
- ตัวชี้วัด พ 3.1 ป.4/5: มีทักษะพื้นฐานในการเคลื่อนไหวที่นำไปใช้เล่นกีฬาที่ตนเองสนใจได้
- มาตรฐาน พ 3.2: รักการออกกำลังกาย การเล่นเกม และการเล่นกีฬา ปฏิบัติเป็นประจำ...
- ตัวชี้วัด พ 3.2 ป.4/2: อธิบายประโยชน์และหลักการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ
- รูปประกอบแนะนำ: ไอคอนสัญลักษณ์มาตรฐานการศึกษา หรือภาพเงาของเด็กกำลังเล่นกีฬาหลากหลายประเภท
สไลด์ที่ 3: จุดประสงค์การเรียนรู้ (KAP)
- หัวข้อ: จุดประสงค์การเรียนรู้
- เนื้อหา:
- K (Knowledge): นักเรียนสามารถอธิบายความสำคัญของแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นในการเป็นนักกีฬาได้
- A (Attitude): นักเรียนเห็นคุณค่าและมีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาตนเองสู่การเป็นนักกีฬา
- P (Process): นักเรียนสามารถตั้งเป้าหมายเบื้องต้นสำหรับเส้นทางการเป็นนักกีฬาของตนเองได้
- รูปประกอบแนะนำ: กราฟิกรูปสมอง (K), รูปหัวใจ (A), และรูปมือที่กำลังลงมือทำ (P)
สไลด์ที่ 4: สาระสำคัญ (Core Concept)
- หัวข้อ: สาระสำคัญ
- เนื้อหา: “แรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นเป็นปัจจัยสำคัญที่ผลักดันให้นักกีฬาประสบความสำเร็จ การตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน การมีวินัย และการจัดการตนเอง เป็นรากฐานของการเป็นนักกีฬาที่ดี”
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพภูเขาน้ำแข็ง ที่ส่วนยอดคือ "ความสำเร็จ" และส่วนที่อยู่ใต้น้ำคือ "แรงบันดาลใจ, ความมุ่งมั่น, วินัย"
สไลด์ที่ 5: สมรรถนะสำคัญและคุณลักษณะอันพึงประสงค์
- หัวข้อ: สมรรถนะและคุณลักษณะของผู้เรียน
- เนื้อหา:
- สมรรถนะสำคัญ:
- สมรรถนะการจัดการตนเอง (Self Management: SM)
- ความสามารถในการสื่อสาร
- ความสามารถในการคิด
- คุณลักษณะอันพึงประสงค์:
- มีวินัย
- ใฝ่เรียนรู้
- มุ่งมั่นในการทำงาน
- สมรรถนะสำคัญ:
- รูปประกอบแนะนำ: ชุดไอคอนที่สื่อถึงการจัดการตนเอง, การสื่อสาร, ความคิด, วินัย, การเรียนรู้ และความมุ่งมั่น
สไลด์ที่ 6: สาระการเรียนรู้ (Agenda)
- หัวข้อ: เนื้อหาที่จะเรียนในวันนี้
- เนื้อหา:
- ความสำคัญของแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น
- ตัวอย่างนักกีฬาวอลเลย์บอลที่เป็นแรงบันดาลใจ
- วิธีการสร้างความมุ่งมั่นและการตั้งเป้าหมาย (การจัดการตนเอง)
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพ Road map หรือเส้นทางที่มีจุดหมาย 3 จุดตามหัวข้อ
สไลด์ที่ 7: ขั้นนำ: กิจกรรมที่ 1 (Perception)
- หัวข้อ: กิจกรรมนำเข้าสู่บทเรียน: จุดประกายแรงบันดาลใจ
- เนื้อหา:
- รับชมวิดีโอสั้น (Highlight) การแข่งขันวอลเลย์บอลของทีมชาติไทย
- ให้นักเรียนสังเกตบรรยากาศ ความรู้สึกของนักกีฬา และความสำเร็จ
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพนิ่งจากวิดีโอที่แสดงอารมณ์ดีใจสุดขีดของนักกีฬาทีมชาติไทย พร้อมไอคอนรูป Play Button ขนาดใหญ่ตรงกลาง
สไลด์ที่ 8: ขั้นนำ: กิจกรรมที่ 2 (Set)
- หัวข้อ: คำถามกระตุ้นความคิด
- เนื้อหา:
- “เมื่อได้ดูวิดีโอจบแล้ว นักเรียนรู้สึกอย่างไร?”
- “กว่าที่นักกีฬาจะประสบความสำเร็จแบบนี้ได้ นักเรียนคิดว่าเขาต้องผ่านอะไรมาบ้าง?”
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพเครื่องหมายคำถาม (?) ขนาดใหญ่ หรือภาพนักเรียนกำลังใช้ความคิด
สไลด์ที่ 9: ขั้นสอน: กิจกรรมกลุ่ม (Guided Response)
- หัวข้อ: กิจกรรมกลุ่ม: ถอดรหัสความสำเร็จจากไอดอล
- เนื้อหา:
- แบ่งกลุ่ม 4-5 คน
- ศึกษาข้อมูลนักกีฬาวอลเลย์บอล (เช่น ปลื้มจิตร์ ถินขาว, นุศรา ต้อมคำ)
- อภิปรายในประเด็น: “อะไรคือคุณสมบัติสำคัญที่ทำให้นักกีฬาคนนี้ประสบความสำเร็จ”
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพถ่ายของ ปลื้มจิตร์ ถินขาว และ นุศรา ต้อมคำ ขณะแข่งขัน
สไลด์ที่ 10: ขั้นสอน: ระดมสมองและสรุป (Mechanism)
- หัวข้อ: ระดมสมอง: คุณสมบัติของนักกีฬาที่ดี
- เนื้อหา:
- แต่ละกลุ่มสรุป “คุณสมบัติของนักกีฬาที่ดี” ลงในกระดาษ Flip Chart
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพถ่ายนักเรียนกำลังทำงานกลุ่ม ระดมสมอง เขียนบนกระดาษ Flip Chart
สไลด์ที่ 11: ขั้นสอน: นำเสนอผลงาน
- หัวข้อ: นำเสนอผลการอภิปราย
- เนื้อหา:
- ตัวแทนกลุ่มนำเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน
- ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปคุณสมบัติสำคัญบนกระดาน
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพการ์ตูนหรือภาพกราฟิกนักเรียนกำลังพูดนำเสนอหน้าชั้นเรียน
สไลด์ที่ 12: ขั้นสอน: กิจกรรมเดี่ยว (Adaptation)
- หัวข้อ: กิจกรรมเดี่ยว: “เป้าหมายของฉันในเส้นทางนักกีฬา”
- เนื้อหา: ให้นักเรียนแต่ละคนเขียนเป้าหมายของตนเองลงในกระดาษ A4
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพกระดาษ A4 ว่างๆ ที่มีหัวข้อ "เป้าหมายของฉัน" พร้อมดินสอวางอยู่ข้างๆ
สไลด์ที่ 13: รายละเอียดการตั้งเป้าหมาย
- หัวข้อ: การตั้งเป้าหมายระยะสั้นและระยะยาว
- เนื้อหา:
- เป้าหมายระยะสั้น (ในสัปดาห์นี้):
- ตัวอย่าง: จะฝึกอันเดอร์วอลเลย์บอลกับกำแพงให้ได้ 50 ครั้งติดต่อกัน
- เป้าหมายระยะยาว (ในเทอมนี้):
- ตัวอย่าง: จะสามารถเสิร์ฟบอลข้ามเน็ตได้ และได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนห้องเรียน
- เป้าหมายระยะสั้น (ในสัปดาห์นี้):
- รูปประกอบแนะนำ: กราฟิกเป้ายิงธนู 2 อัน อันหนึ่งเขียนว่า "สั้น" อีกอันเขียนว่า "ยาว"
สไลด์ที่ 14: สร้างสรรค์ผลงาน
- หัวข้อ: จินตนาการและความมุ่งมั่นของฉัน
- เนื้อหา:
- วาดรูปตัวเองในชุดนักกีฬาวอลเลย์บอล
- เขียนคติประจำใจเพื่อสร้างแรงบันดาลใจ
- รูปประกอบแนะนำ: ตัวอย่างภาพวาดลายเส้นง่ายๆ ของเด็กในชุดกีฬา พร้อมกรอบคำพูดสำหรับใส่คติประจำใจ
สไลด์ที่ 15: ขั้นสรุป: แบ่งปันเป้าหมาย (Origination)
- หัวข้อ: แบ่งปันเป้าหมายและส่งต่อกำลังใจ
- เนื้อหา:
- อาสาสมัคร 2-3 คน ออกมานำเสนอ “เป้าหมายของฉัน” หน้าชั้นเรียน
- เพื่อนๆ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นเชิงบวกและให้กำลังใจ
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพกลุ่มคนกำลังปรบมือให้กำลังใจ
สไลด์ที่ 16: สรุปบทเรียน
- หัวข้อ: สรุปและเน้นย้ำ
- เนื้อหา:
- แรงบันดาลใจ คือ จุดเริ่มต้น
- ความมุ่งมั่น + การจัดการตนเอง (SM) + การลงมือทำตามเป้าหมาย คือ หนทางสู่ความสำเร็จ
- นี่คือก้าวแรกที่สำคัญบนเส้นทางนักกีฬาของทุกคน
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพกราฟิกเส้นทางที่เริ่มต้นจาก "ประกายไฟ (แรงบันดาลใจ)" และทอดยาวไปสู่ "ถ้วยรางวัล (ความสำเร็จ)"
สไลด์ที่ 17: สื่อและแหล่งการเรียนรู้
- หัวข้อ: สื่อและแหล่งการเรียนรู้
- เนื้อหา:
- วิดีโอการแข่งขันวอลเลย์บอลทีมชาติไทย
- รูปภาพและประวัติย่อนักกีฬา
- กระดาษ Flip Chart และปากกาเคมี
- ใบงาน (กระดาษ A4) "เป้าหมายของฉัน"
- อุปกรณ์เครื่องเขียนและสี
- รูปประกอบแนะนำ: ชุดไอคอนของสื่อต่างๆ เช่น กล้องวิดีโอ, รูปภาพ, กระดาษ, ปากกา
สไลด์ที่ 18: การวัดและประเมินผล
- หัวข้อ: การวัดและประเมินผล
- เนื้อหา: (จัดเป็นตารางหรือรายการ)
- ความรู้ (K): สังเกตการตอบคำถามและอภิปราย
- ทักษะ/กระบวนการ (P): ตรวจใบงาน “เป้าหมายของฉัน”
- ทัศนคติ (A): สังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วม
- สมรรถนะ (SM): ประเมินจากใบงาน “เป้าหมายของฉัน”
- รูปประกอบแนะนำ: ไอคอนรูป Check list หรือ แว่นขยาย
สไลด์ที่ 19: หน้าสุดท้าย
- หัวข้อ: คำถามและข้อเสนอแนะ
- เนื้อหา: เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
- ข้อความปิด: "จงสร้างแรงบันดาลใจ และลงมือทำตามเป้าหมาย"
- รูปประกอบแนะนำ: ภาพลูกวอลเลย์บอลที่มีปีกบินขึ้นสู่ท้องฟ้า สื่อถึงการไล่ตามความฝัน ### จุดประกายฝัน ปั้นนักตบลูกยางรุ่นจิ๋ว: ถอดบทเรียนสร้างแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นในห้องเรียนพลศึกษา
ในวงการการศึกษาปัจจุบัน วิชาพลศึกษาไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการสอนทักษะการเคลื่อนไหวร่างกายหรือกฎกติกาของกีฬาเท่านั้น แต่ยังเป็นเวทีสำคัญในการบ่มเพาะทักษะชีวิต (Life Skills) ที่จำเป็นสำหรับอนาคตของนักเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "การจัดการตนเอง" (Self-Management) ซึ่งเป็นหนึ่งในสมรรถนะหลักที่กระทรวงศึกษาธิการมุ่งเน้น แผนการจัดการเรียนรู้ฉบับนี้จากโรงเรียนเทศบาลวัดศรีปิงเมือง โดยครูวชิระ ไพยารมณ์ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ในหน่วยการเรียนรู้ "เส้นทางนักวอลเลย์บอลโรงเรียน" คือตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมของการผสานทักษะกีฬาเข้ากับทักษะชีวิตได้อย่างลงตัว
บทความนี้จะพาท่านไปสำรวจแนวทางการจัดการเรียนรู้ในหัวข้อ “การสร้างแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น ในเส้นทางนักกีฬา” ซึ่งใช้เวลาเพียง 60 นาที แต่สามารถจุดประกายความฝันและวางรากฐานทางความคิดที่แข็งแกร่งให้กับนักกีฬารุ่นเยาว์ได้อย่างน่าสนใจ
เป้าหมายที่ไกลกว่าชัยชนะ: การวางรากฐานทางความคิด
ก่อนจะลงลึกในกิจกรรมการเรียนรู้ สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจเป้าหมายของแผนฯ ฉบับนี้ ซึ่งไม่ได้มุ่งหวังให้นักเรียนทุกคนต้องเป็นนักกีฬาทีมชาติ แต่ต้องการสร้างคุณลักษณะที่สำคัญติดตัวนักเรียนไปตลอดชีวิต โดยมีจุดประสงค์การเรียนรู้ที่ชัดเจน 3 ด้าน (K/A/P) คือ:
- ด้านความรู้ (Knowledge): นักเรียนเข้าใจว่าเหตุใดแรงบันดาลใจและความมุ่งมั่นจึงเป็นหัวใจสำคัญของความสำเร็จ
- ด้านทัศนคติ (Attitude): นักเรียนมองเห็นคุณค่าของการพัฒนาตนเองอย่างไม่หยุดยั้ง และเกิดความรู้สึกอยากที่จะเป็นคนที่ดีขึ้น เก่งขึ้น
- ด้านทักษะ/กระบวนการ (Process): นักเรียนสามารถเปลี่ยนความฝันที่เป็นนามธรรมให้กลายเป็นเป้าหมายที่จับต้องได้และสามารถลงมือทำได้จริง
หัวใจสำคัญที่ร้อยเรียงทุกกิจกรรมเข้าด้วยกันคือ สมรรถนะการจัดการตนเอง (Self Management: SM) ซึ่งหมายถึงความสามารถในการตั้งเป้าหมาย วางแผน และลงมือทำจนสำเร็จ อันเป็นคุณสมบัติของบุคคลที่ประสบความสำเร็จในทุกสาขาอาชีพ
กระบวนการจัดการเรียนรู้ 60 นาที: จากแรงบันดาลใจสู่การลงมือทำ
แผนการสอนนี้ใช้แนวคิดการพัฒนาทักษะปฏิบัติของซิมพ์ซัน (Simpson) ซึ่งแบ่งกระบวนการเรียนรู้เป็นขั้นๆ อย่างเป็นระบบ เพื่อนำพานักเรียนจากการเป็น "ผู้รับรู้" ไปสู่การเป็น "ผู้ลงมือปฏิบัติ" ได้อย่างราบรื่น
ขั้นที่ 1: จุดประกายไฟฝันด้วยภาพแห่งความสำเร็จ (ขั้นนำ - 10 นาที)
กิจกรรมเริ่มต้นไม่ใช่การบรรยายที่น่าเบื่อ แต่เป็นการสร้างประสบการณ์ร่วมทางอารมณ์ ครูวชิระเริ่มต้นด้วยการเปิดวิดีโอไฮไลท์การแข่งขันของนักกีฬาวอลเลย์บอลทีมชาติไทยในแมตช์ที่สร้างความประทับใจให้คนทั้งประเทศ
- เป้าหมายของขั้นตอนนี้ (การรับรู้ - Perception): เพื่อให้นักเรียนได้สัมผัสกับภาพความสำเร็จ เสียงเชียร์ บรรยากาศแห่งชัยชนะ และความรู้สึกภาคภูมิใจโดยตรง สิ่งเหล่านี้ทำหน้าที่เป็น "เชื้อเพลิง" ทางอารมณ์ชั้นดี
- การกระตุ้นความคิด (การเตรียมความพร้อม - Set): หลังจากวิดีโอจบลง ครูใช้คำถามทรงพลังเพื่อกระตุ้นให้นักเรียนคิดต่อยอด เช่น:
- “เมื่อได้ดูวิดีโอจบแล้ว นักเรียนรู้สึกอย่างไร?” (กระตุ้นอารมณ์และความรู้สึกร่วม)
- “กว่าที่นักกีฬาจะประสบความสำเร็จแบบนี้ได้ นักเรียนคิดว่าเขาต้องผ่านอะไรมาบ้าง?” (นำไปสู่การคิดวิเคราะห์ถึงเบื้องหลังความสำเร็จ)
คำตอบของนักเรียน ไม่ว่าจะเป็น "ความพยายาม" "การฝึกซ้อมหนัก" หรือ "ความสามัคคี" จะถูกเชื่อมโยงเข้าสู่หัวใจของบทเรียนในวันนั้น นั่นคือ "แรงบันดาลใจและความมุ่งมั่น"
ขั้นที่ 2: ถอดรหัสความสำเร็จจากไอดอลสู่คุณสมบัติของตนเอง (ขั้นสอน - 40 นาที)
เมื่อนักเรียนมีอารมณ์ร่วมและพร้อมที่จะเรียนรู้แล้ว กิจกรรมในขั้นสอนจะมุ่งเน้นให้นักเรียนได้ลงมือคิดวิเคราะห์และปฏิบัติจริง
เรียนรู้จากต้นแบบ (การตอบสนองตามแนวทาง - Guided Response):
- นักเรียนถูกแบ่งกลุ่มและได้รับภารกิจในการศึกษาประวัติของนักกีฬาวอลเลย์บอลที่เป็นไอดอล เช่น ปลื้มจิตร์ ถินขาว หรือ นุศรา ต้อมคำ
- โจทย์สำคัญที่แต่ละกลุ่มต้องขบคิดคือ “อะไรคือคุณสมบัติสำคัญที่ทำให้นักกีฬาคนนี้ประสบความสำเร็จ” กระบวนการนี้ทำให้นักเรียนได้เห็นว่าความสำเร็จไม่ได้เกิดขึ้นเพราะพรสวรรค์เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากคุณสมบัติที่ทุกคนสามารถสร้างได้ เช่น วินัย ความอดทน และการไม่ยอมแพ้
สร้างองค์ความรู้ร่วมกัน (การปฏิบัติจนเกิดความชำนาญเบื้องต้น - Mechanism):
- แต่ละกลุ่มสรุป "คุณสมบัติของนักกีฬาที่ดี" ในมุมมองของตนเองลงบนกระดาษ Flip Chart และนำเสนอหน้าชั้นเรียน
- ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ (Facilitator) โดยรวบรวมและสรุปคุณสมบัติสำคัญทั้งหมดบนกระดาน เพื่อสร้างเป็นองค์ความรู้ร่วมกันของทั้งห้องเรียน
เปลี่ยนความรู้สู่เป้าหมายของ "ฉัน" (การปรับใช้ - Adaptation):
- นี่คือช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของบทเรียน ที่นักเรียนจะได้ฝึกฝน สมรรถนะการจัดการตนเอง (SM) อย่างเป็นรูปธรรม
- นักเรียนแต่ละคนจะได้รับกระดาษ A4 เพื่อทำกิจกรรมเดี่ยวในหัวข้อ “เป้าหมายของฉันในเส้นทางนักกีฬา” โดยต้องกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนและวัดผลได้ แบ่งออกเป็น:
- เป้าหมายระยะสั้น (ในสัปดาห์นี้): เช่น "จะฝึกอันเดอร์วอลเลย์บอลกับกำแพงให้ได้ 50 ครั้งติดต่อกันโดยไม่ตก"
- เป้าหมายระยะยาว (ในเทอมนี้): เช่น "จะสามารถเสิร์ฟบอลข้ามเน็ตได้สำเร็จ" หรือ "จะได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนห้องเรียนไปแข่งขันกีฬาสี"
- การให้นักเรียนวาดรูปตนเองในชุดนักกีฬาและเขียนคติประจำใจ คือการตอกย้ำภาพความสำเร็จในจินตนาการ และสร้างพันธสัญญากับเป้าหมายของตนเอง
ขั้นที่ 3: ประกาศเป้าหมาย สร้างพลังใจและคำมั่นสัญญา (ขั้นสรุป - 10 นาที)
กิจกรรมสุดท้ายเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เกื้อหนุนและให้กำลังใจซึ่งกันและกัน
- การแบ่งปันและสร้างสรรค์ (การริเริ่มสร้างสรรค์ - Origination):
- ครูเปิดโอกาสให้อาสาสมัครออกมานำเสนอ "เป้าหมาย" ของตนเองหน้าชั้นเรียน พร้อมบอกเล่าแผนการที่จะทำให้สำเร็จ
- ขั้นตอนนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะการประกาศเป้าหมายต่อหน้าผู้อื่นเป็นการสร้างความมุ่งมั่นและความรับผิดชอบต่อเป้าหมายของตนเอง
- ครูและเพื่อนๆ จะร่วมกันให้กำลังใจและแสดงความคิดเห็นเชิงบวก เพื่อสร้างบรรยากาศของทีมที่พร้อมจะเติบโตไปด้วยกัน
ครูวชิระสรุปปิดท้ายบทเรียนโดยเน้นย้ำว่า "แรงบันดาลใจเปรียบเสมือนการจุดไฟ แต่ความมุ่งมั่นและการจัดการตนเองที่ดี คือการเติมเชื้อเพลิงเพื่อให้ไฟนั้นลุกโชนอยู่เสมอจนกว่าจะถึงเส้นชัย"
บทสรุป: พลศึกษาเพื่อชีวิต
แผนการจัดการเรียนรู้ฉบับนี้เป็นมากกว่าการสอนวอลเลย์บอล แต่มันคือการสอนให้นักเรียนรู้จักวิธี "ฝัน" และ "สร้างเส้นทาง" ไปสู่ความฝันนั้นด้วยตนเอง นักเรียนไม่ได้เรียนรู้แค่ทักษะการอันเดอร์บอลหรือการเสิร์ฟ แต่ได้เรียนรู้กระบวนการตั้งเป้าหมาย การวางแผน การเอาชนะอุปสรรค และการมีวินัย ซึ่งทักษะเหล่านี้จะติดตัวพวกเขาไปและเป็นประโยชน์ไม่ว่าพวกเขาจะเติบโตไปประกอบอาชีพอะไรก็ตาม
นี่คือตัวอย่างของการจัดการศึกษาที่มุ่งสร้าง "คน" ให้มีคุณภาพ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่สนุกสนาน ท้าทาย และมีความหมายอย่างแท้จริง เป็นการยืนยันว่าทุกชั่วโมงในห้องเรียนพลศึกษาสามารถสร้างคุณค่าที่ยั่งยืนให้กับชีวิตของนักเรียนได้เสมอ
